Onderzoek doen naar jeugd, onderwijs en preventie is onmisbaar om interventies en begeleiding effectief te maken. Toch zien we in de praktijk vaak dat er een kloof bestaat tussen wetenschappelijke kennis en de dagelijkse realiteit van professionals die met jongeren werken. Praktijkgericht onderzoek speelt een sleutelrol om deze kloof te dichten. Praktijkgericht onderzoek is een vorm van onderzoek doen die zich direct richt op de behoeften van het werkveld en levert concrete inzichten, aanbevelingen en handelingsperspectieven op die professionals direct kunnen gebruiken. Onderzoek hoort wat ons betreft nooit een doel op zich te zijn, maar moet altijd ondersteund zijn aan de praktijk, de professionals die daarin werken en bovenal de jongeren om wie het gaat.

De waarde van praktijkgericht onderzoek

1. Aansluiten bij de realiteit van professionals
   Waar normaal gesproken wetenschappelijk onderzoek vaak theoretisch blijft en zelden goed/volledig aansluit bij de praktijk, staat praktijkgericht onderzoek met beide benen in het werkveld. Praktijkgericht onderzoek wordt opgezet vanuit de vragen die leven bij docenten, hulpverleners, jongerenwerkers en beleidsmakers. Hierdoor worden de resultaten niet alleen relevant, maar zijn ze ook direct toepasbaar  (Baarda & De Goede, 2018).
2. Ondersteunen van maatwerk en effectiviteit
   Elke school, wijk of doelgroep kent unieke kenmerken. Praktijkgericht onderzoek maakt zichtbaar welke factoren in die specifieke context een rol spelen, waardoor interventies kunnen worden aangepast of verfijnd. Dit verhoogt de effectiviteit én voorkomt dat kostbare tijd en middelen worden ingezet op maatregelen die minder effect hebben (Van den Akker et al., 2013).
3. Kenniscreatie samen met het werkveld
   Een belangrijk kenmerk van praktijkgericht onderzoek is co-creatie: onderzoekers en professionals werken samen aan het formuleren van vragen, verzamelen van data en vertalen van resultaten. Dit vergroot niet alleen de bruikbaarheid van de uitkomsten, maar versterkt ook de betrokkenheid en het eigenaarschap van professionals (Brouwer et al., 2012).
4. Concrete aanbevelingen en handelingsperspectief
   Een sterk praktijkgericht onderzoek eindigt niet bij cijfers of theorie, maar bij aanbevelingen die professionals direct ondersteunen in hun handelen. Denk aan werkvormen, protocollen, signaleringskaarten of handelingsadviezen. Daarmee wordt wetenschap een instrument dat het dagelijks handelen versterkt, in plaats van een losstaand product (Van der Rijst et al., 2014).
5. Brug tussen wetenschap en beleid
   Door praktijkervaringen systematisch te onderzoeken, ontstaat bewijs dat ook op beleidsniveau gebruikt kan worden. Zo dragen praktijkgerichte onderzoeken niet alleen bij aan de dagelijkse begeleiding van jongeren, maar ook aan bredere beleidskeuzes over preventie, veiligheid en onderwijs (Vanderlinde & Van Braak, 2010).
6. Efficiënt gebruik van middelen
   Onderzoek vraagt altijd tijd, energie en financiële investering. Wanneer dit onderzoek niet aansluit bij de praktijk, bestaat het risico dat resultaten in de “la” verdwijnen omdat deze niet passend zijn in de praktijk of niet voldoende meerwaarde brengen. Dat is niet alleen zonde van de middelen, maar kan er ook toe leiden dat er verkeerde beleidskeuzes worden gemaakt of dat interventies ineffectief blijven of zelf een averechts effect hebben.
7. Voorkomen van negatieve impact op jongeren
   Onderzoek dat niet vanuit de belangen van jongeren wordt uitgevoerd kan zelfs negatieve gevolgen hebben. Jongeren kunnen zich gestigmatiseerd voelen, verkeerde conclusies kunnen leiden tot onjuiste aanpakken en professionals kunnen ontmoedigd raken als bevindingen niet aansluiten bij hun realiteit. Praktijkgericht onderzoek voorkomt dit door jongeren en hun leefwereld centraal te stellen.

Voorbeeld: onderzoek in Sittard-Geleen

Een concreet voorbeeld is ons lopende praktijkgerichte onderzoek binnen de gemeente Sittard-Geleen. Hier brengen we niet alleen de aard en omvang van de (ondermijnende) problematiek in kaart, maar onderzoeken we ook de specifieke doelgroep van PmG (Preventie met Gezag). Door ons praktijkgericht onderzoek kunnen we niet alleen meer zicht krijgen op de problematiek in de gemeente maar krijgen we ook de doelgroep in beeld (die dit eerst nog niet (volledig) was. Zo zorgen we ervoor dat interventies nog effectiever worden ingezet, jongeren steeds minder vaak tussen wal en schip vallen en dat zij niet alleen sneller maar ook betere ondersteuning ontvangen.

Dit onderzoek combineert data-analyse met praktijkervaring en is een goed voorbeeld van hoe praktijkgericht onderzoek niet alleen inzichten oplevert die direct ingezet kunnen worden binnen de praktijk, maar ook direct effect heeft op de jongeren binnen de gemeente en de kwaliteit van de hulpverlening/interventies versterkt. De factsheet van de doelgroep analyse, die onderdeel is van dit praktijkgerichte onderzoek, is boven aan dit bericht te zien. Verdere updates, resultaten en bevindingen zullen we later delen.

Het belang voor jongeren en professionals

Voor jongeren betekent praktijkgericht onderzoek dat interventies en begeleiding beter aansluiten bij hun werkelijke behoeften, omdat deze gebaseerd zijn op inzichten uit hun eigen leefwereld en context. Voor professionals betekent het dat hun ervaringen en uitdagingen serieus worden genomen en dat zij concrete handvatten krijgen om hun werk effectiever te doen.

Onze aanpak binnen PTC Associate

Bij PTC Associate hechten wij grote waarde aan praktijkgericht onderzoek. We doen dit door:

• Nauw samen te werken met scholen, gemeenten en ketenpartners, zodat de onderzoeksvragen voortkomen uit de praktijk.
• Data en ervaringen systematisch te analyseren, om zo tot gefundeerde conclusies te komen en data gedreven interventie systemen kunnen opzetten en inrichten die precies aansluiten bij de doelgroep van de gemeente.
• Resultaten om te zetten in handelingsgerichte adviezen en tools, die direct bruikbaar zijn voor professionals.
• Onze inzichten terug te koppelen aan beleid, zodat interventies niet alleen lokaal, maar ook structureel versterkt worden.

Op die manier zorgen we ervoor dat onze onderzoeken niet in een la verdwijnen, maar bijdragen aan betere begeleiding, veiligere scholen en een kansrijke ontwikkeling van jongeren.

Conclusie

Praktijkgericht onderzoek is van groot belang omdat het de brug slaat tussen theorie en praktijk, wetenschap en beleid, professional en jongere. Het levert inzichten op die direct bruikbaar zijn, versterkt de effectiviteit van interventies en voorkomt verspilling van middelen of negatieve effecten op de doelgroep.