Jongeren met gedragsproblemen of (dreiging tot) crimineel gedrag bevinden zich vaak in een situatie van kwetsbaarheid: hun vertrouwen is geraakt, hun sociale en emotionele draagkracht is beperkt, en hun leefwereld kent veel wisselingen en onzekerheden. In zo’n context kan continuïteit in contact en begeleiding het verschil maken. Hieronder leggen we uit waarom vaste gezichten bij de begeleiding essentieel zijn, ondersteund met wetenschappelijk onderzoek.
Wat bedoelen we met vaste gezichten?
- Dat een jongere zo vaak mogelijk te maken heeft met één of twee vaste begeleiders, in plaats van steeds andere hulpverleners, professionals of instanties.
- Dat die vaste personen de brug vormen tussen alle andere betrokkenen (zoals reclassering, het jeugddomein vanuit gemeente, ouders/verzorgers, onderwijs, justitie, ambulante zorg, etc.), zodat informatie gestroomlijnd en coherent blijft en de jongere zijn verhaal niet keer op keer opnieuw hoeft te doen.
- Dat de jongere in de loop van de begeleiding een zekere mate van vertrouwensrelatie kan opbouwen, veiligheid ervaart en niet steeds opnieuw “begint” met uitleg, vertrouwen winnen, een relatie opbouwen etc.
5 Reden waarom dit van groot belang is:
- Er is vertrouwen en veiligheid door relationele continuïteit: Steeds wisselende hulpverleners maken het moeilijk voor jongeren om vertrouwen op te bouwen. Zeker jongeren met gedragsproblemen zijn extra gevoelig voor inconsistentie en ervaren dan sneller wantrouwen en weerstand. Een vaste begeleider kan veiligheid bieden en langdurig werken aan een stabiele relatie (Naert et al., 2017).
- Het voorkomen van overlap, fouten en inconsistentie (informational continuity): Wanneer veel verschillende professionals betrokken zijn, bestaat het risico op tegenstrijdige adviezen of verlies van cruciale informatie. Vaste begeleiders kunnen deze informatie stroomlijnen en de rode draad vasthouden (Naert et al., 2017).
- Er is minder interventie-fragmentatie en betere uitkomsten: Onderzoek toont dat jongeren met gedragsstoornissen vaak te maken krijgen met een groot aantal interventies en instanties. Dit gebrek aan continuïteit gaat samen met verergering van antisociaal gedrag (Knorth et al., 1994). Daarnaast blijkt in bredere psychiatrische zorg dat langduriger contact met dezelfde hulpverlener leidt tot betere behandelresultaten en hogere kwaliteit van leven (Stein et al., 2023).
- Minder kans op recidive: Een stabiele relatie met vaste begeleiders maakt het makkelijker om gedrag te monitoren, afspraken te handhaven en risico’s tijdig te signaleren. Dit verlaagt de kans dat jongeren terugvallen in crimineel gedrag (Laberge et al., 2024).
- Minder traumatische effecten door wisselingen: Veel jongeren met gedragsproblemen hebben traumatische ervaringen of instabiele thuissituaties. Herhaaldelijke wisselingen van begeleiders kunnen gevoelens van verlies en onveiligheid versterken en zijn geassocieerd met meer posttraumatische stress en hechtingsproblemen (Bosk et. al 2020; Jones et al., 2019).
Concluderend:
Jongeren met gedragsproblemen of crimineel gedrag zijn niet geholpen met een wirwar van professionals die ieder een stukje oppakken. Te veel wisselende gezichten maakt de begeleiding versnipperd, vergroot het risico op tegenstrijdige signalen en maakt het voor jongeren moeilijk om vertrouwen op te bouwen.
Daarom kiezen wij bewust voor één vast gezicht in de begeleiding, en bij uitzondering voor twee, waarbij de tweede begeleider vanuit onze eigen organisatie kan komen, maar ook vanuit een andere betrokken organisatie kan zijn, afhankelijk van de behoefte en de hulpvragen van de jongere. Zo houden we de relatie voor de jongere stabiel en overzichtelijk.
Tegelijkertijd blijven wij intensief in contact met alle relevante partijen – zoals onderwijs, jeugdzorg, justitie en het gezin – zodat expertise en informatie wél gedeeld worden, maar de jongere dit niet telkens via nieuwe personen hoeft te ervaren.
Op deze manier combineren we continuïteit voor de jongere met samenwerking tussen professionals en vergroten we de kans op duurzaam herstel en positieve ontwikkeling.